Er Institut d’Estudis Aranesi-Acadèmia Aranesa dera Lengua Occitana revire era Constitucion Espanhòla ar aranés
Era lei suprema der Estat espanhòl ei disponible en occitan aranés en ua edicion bilingüe castelhan-aranés publicada pera Bibliotèca Juridica deth Boletín Oficial del Estado (BOE)
A compdar d’aguesta tardor, dejà ei disponible era version en aranés dera Constitucion Espanhòla que regís er Estat Espanhòl a compdar de 1978, damb un trabalh realizat e publicat per Institut d’Estudis Aranesi-Acadèmia Aranesa dera Lengua Occitana (IEA-AALO).
Aguest document permet consultar eth tèxte dera norma fondamentau der Estat espanhòl en aranés, ath cant dera version en castelhan, e facilite atau er accès des aranesi ath sòn contengut ena sua pròpria lengua.
Era publicacion supause ua naua oportunitat entà ampliar era preséncia dera lengua occitana aranesa en un encastre tan important coma eth juridic e administratiu, e entà favorir eth sòn emplec en toti es encastres dera societat.
Neishement dera version en aranés
Er autor dera sua revirada a estat eth membre e expresident der IEA-AALO, Jusèp Loís Sans. Eth 3 de noveme de 2025 recebèc er encargue de mans deth director deth BOE (Boletín Oficial del Estado), Manuel Tuero, en marc dera amassada deth “Consejo de las lenguas oficiales” deth Ministèri de Politica territoriau e memòria democratica, celebrat en Sant Sebastian. Damb era preséncia der IEA-AALO en aguest “Consejo”, ère eth prumèr viatge qu’er aranés (occitan) auie representacion ena Administracion Generau der Estat.
D’aguesta amassada en gessec un convèni a tres: eth BOE, er IEA-AALO e eth DOG (Diari Oficiau dera Generalitat).
Sans hec era prumèra revirada dera norma juridica en aranés e siguec sometuda ara valoracion, consideracion e correccion dera seccion aranesa der Institut d’Estudis Aranesi, en diuèrses amassades.
En abriu de 2026 er IEA-AALO aprovèc eth document, e s’envièc as servicis deth BOE e pendent aguesta tardor era Constitucion Espanhòla en aranés dejà ei oficiau e disponibla en papèr e online. Era edicion pòt consultar-se e descargar-se gratuïtament ena web deth BOE o demanar-la dirèctament ar Institut d’Estudis Aranesi.
Per qué ei important qu'era Constitucion Espanhòla sigue revirada ar aranés?
En 2019 se publiquèc era prumèra Constitucion en aranés
Enes eleccions ath Conselh Generau d’Aran de 2019, es naui conselhèrs damb representacion ena cramba aranesa, jurèren eth cargue damb sus un libre que contenguie era Lei d’Aran. Er alavetz secretari deth Conselh, David Montalà, volèc qu’amassa damb era Lei d’Aran i siguesse era Constitucion. Eth madeish, dempús, en hec era traduccion e prologuèc era publicacion.
Se hec ua tirada de 50 exemplars que se distribuïren pes ajuntaments e pedanies dera Val d’Aran. Per rasons que se desconeishen, sonque s’a trapat, enguan, un exemplar en 2026, en Ajuntament de Naut Aran.
Coma t’afècte aguesta notícia?
Era Constitucion espanhòla de 1978 ei era norma suprema der ordenament juridic espanhòl, ara que son subjècti toti es poder publics e ciutadans d’Espanha, des dera sua entrada en vigor eth 29 de deseme de 1978.
Damb era aprobacion deth tèxte en aranés, ara madeish, era Constitucion en aranés ei era version mès actualizada que i a aué sus eth tèxte espanhòl.
Gràcies ad aguesta revirada dera Constitucion ar aranés, totes es lengües oficiaus d’Espanha dejà compden damb era sua version. De manèra, que s’a metut fin e finau, a ua demana e a ua manca que i auie de respècte pera totalitat des lengües oficiaus der Estat.